---
mpf: '0.7'
title: Glossarium — ESFI Docs
url: https://docs.esfi.eu/nl/glossary/
mpf-url: https://docs.esfi.eu/nl/glossary/index.mpf
organization: European Strategy & Future Infrastructure
domain: docs.esfi.eu
lang: nl
updated: '2026-11-03'
author: ESFI
provenance: human
source-hash: 461018fca22643560f4e3bf76ef121520cf632faccd13f568e8861b324b863c5
toc:
  - level: 1
    text: Glossarium
    id: glossarium
  - level: 2
    text: Capaciteitsniveaus
    id: capaciteitsniveaus
  - level: 2
    text: Companion
    id: companion
  - level: 2
    text: companion-scope
    id: companion-scope
  - level: 2
    text: Confidence
    id: confidence
  - level: 2
    text: Content ID
    id: content-id
  - level: 2
    text: Contentpariteit
    id: contentpariteit
  - level: 2
    text: Declaratie
    id: declaratie
  - level: 2
    text: Gedegradeerde toestand
    id: gedegradeerde-toestand
  - level: 2
    text: Afhankelijkheid
    id: afhankelijkheid
  - level: 2
    text: Essentiële functie
    id: essentiële-functie
  - level: 2
    text: Failure domain
    id: failure-domain
  - level: 2
    text: Failure envelope
    id: failure-envelope
  - level: 2
    text: Oordeelsvermogen
    id: oordeelsvermogen
  - level: 2
    text: Taalvariant
    id: taalvariant
  - level: 2
    text: Machine publishing contract
    id: machine-publishing-contract
  - level: 2
    text: mpf-id
    id: mpf-id
  - level: 2
    text: Provenance
    id: provenance
  - level: 2
    text: Referentie-implementatie
    id: referentie-implementatie
  - level: 2
    text: source-hash
    id: source-hash
  - level: 2
    text: Statusmarkers
    id: statusmarkers
  - level: 2
    text: Structurele kloof
    id: structurele-kloof
  - level: 2
    text: Substitutiegrens
    id: substitutiegrens
  - level: 2
    text: Op deze pagina
    id: op-deze-pagina
spec-origin: esfi.eu
content-origin: docs.esfi.eu
content-id: esfi:page:glossary
content-parity:
  html: true
  human-visible-source: true
  hidden-sections: false
summary: Glossarium
index: true
confidence: probable
content-type: analysis
companion-footer: ESFI — civilization infrastructure · https://esfi.eu
companion-contact: mailto:hermes@esfi.eu
preferred-representation: mpf
companion-scope:
  cite: true
  summarize: true
  train: true
  index: true
  relay: true
language-variants:
  en: https://docs.esfi.eu/glossary/index.mpf
  fr: https://docs.esfi.eu/fr/glossary/index.mpf
  nl: https://docs.esfi.eu/nl/glossary/index.mpf
  de: https://docs.esfi.eu/de/glossary/index.mpf
  hr: https://docs.esfi.eu/hr/glossary/index.mpf
mpf-id: 91779b51ab574b9b6a9c72c2ba62b5cb8d0e6afa479b6aecb454452b88114ad7
---

Taal

✕

/nl/glossary/index.mpf[bestand openen ↗](/nl/glossary/index.mpf)[specificatie ↗](/nl/standards/mpf/0.7)✕

laden…

# Glossarium {#glossarium}

Termen die op deze site worden gebruikt, in de betekenis waarin ESFI ze gebruikt. Formaattermen volgen [Specificatie 0.7](/nl/standards/mpf/0.7) van Machine Page Format; wanneer een term uit een van de thema’s komt, verwijst de entry daarnaar.

* * *

## Capaciteitsniveaus {#capaciteitsniveaus}

De vier niveaus waarop een instelling capaciteit kan bezitten: **bedienen** (haar onder normale omstandigheden uitvoeren), **onderhouden** (haar gezond houden en herstellen van routinestoringen), **veranderen** (haar aanpassen wanneer eisen of omstandigheden veranderen) en **oordelen** (werk beoordelen dat anderen namens haar uitvoeren). Een overdracht die alleen het eerste niveau levert laat de instelling op de andere drie blootgesteld. Zie [Capaciteitsoverdracht](/nl/topics/capability-transfer).

## Companion {#companion}

Het woord heeft drie gebruiken op ESFI-sites.

**Companion**, met hoofdletter, is de naam van ESFI’s werk rond machinepublicatie, uitgelegd op [companion.esfi.eu](https://companion.esfi.eu). [Machine Page Format (MPF)](/nl/standards/mpf) is het eerste geïmplementeerde formaat.

**Een companionbestand**, of companionrepresentatie, is de machineleesbare representatie die naast een voor mensen bedoelde resource wordt gepubliceerd. In MPF is het `.mpf`\-bestand de companion van een HTML-pagina. De menselijke pagina blijft het canonieke adres; de companion is haar gedeclareerde parallel.

**Een companion**, zoals in _A Companion’s View_, is een machinelezer die namens mensen handelt: het publiek waarvoor een companionbestand wordt geschreven.

Zie ook [AI-readiness](/nl/topics/ai-readiness).

## companion-scope {#companion-scope}

MPF-frontmatter die de verwerking declareert die de uitgever bedoelt: `cite`, `summarize`, `train`, `index` en `relay`, elk true of false. Het legt intentie vast. Het wordt niet door het formaat afgedwongen, het is geen technisch slot en het vervangt toepasselijk recht niet.

## Confidence {#confidence}

Optionele MPF-frontmatter die de eigen beoordeling van de content door de uitgever vermeldt. De referentie-implementatie accepteert `confirmed`, `probable`, `speculative` en `contested`. Het is een declaratie; MPF berekent of valideert haar niet.

## Content ID {#content-id}

Een stabiele identiteit voor de logische content achter een pagina, onafhankelijk van URL, taal en bestand. Standaard genereert de referentie-implementatie die als `<content-id-prefix>:page:<slug>`, waarbij locale-prefixen worden verwijderd, zodat vertalingen van dezelfde route één content ID delen.

## Contentpariteit {#contentpariteit}

MPF-frontmatter die aangeeft hoe de machinebody zich verhoudt tot de voor mensen zichtbare pagina: of ze in HTML is gerepresenteerd, of ze uit voor mensen zichtbare content komt en of ze secties bevat die alleen aan machines worden geserveerd. Machine-only content wordt automatisch gedeclareerd, zodat ze niet ongemerkt gezag kan krijgen.

## Declaratie {#declaratie}

Een uitspraak die een uitgever over zijn eigen resource doet: provenance, confidence, processing scope, pariteit, levenscyclus. **Een declaratie is een ontvangstbewijs, nooit een oordeel.** Ze legt precies vast wat de uitgever zegt; ze stelt niet vast dat wat hij zegt waar is. Een systeem dat declaraties leest moet ze gescheiden houden van onafhankelijk geverifieerde feiten. Zie [AI-readiness](/nl/topics/ai-readiness) en [Hoe u onze claims leest](/nl/our-approach/how-to-read-our-claims).

## Gedegradeerde toestand {#gedegradeerde-toestand}

Een verminderde operationele modus, vooraf ontworpen, waarin een essentiële functie op een gedefinieerd minimum doorgaat terwijl andere capaciteiten worden opgeschort. Hij vermeldt wat moet blijven, wat mag stoppen, hoe lang en wie beslist om hem in en uit te gaan. Zie [Veerkracht](/nl/topics/resilience).

## Afhankelijkheid {#afhankelijkheid}

De relatie tussen een essentiële functie en iets waarop ze steunt en dat de instelling mogelijk niet controleert: een systeem, operator, route, platform, autoriteit, leverancier. In het werk van ESFI is de afhankelijkheid, niet de leverancier, het object van soevereiniteit. Zie [Soevereiniteit](/nl/topics/sovereignty).

## Essentiële functie {#essentiële-functie}

Wat een instelling precies benoemd moet kunnen blijven doen: betalingen uitvoeren, een noodrespons coördineren, gezaghebbende informatie publiceren. Veerkracht en soevereiniteit zijn eigenschappen van een essentiële functie, niet van een inventaris van assets. Zie [Veerkracht](/nl/topics/resilience).

## Failure domain {#failure-domain}

De verzameling componenten, mensen of procedures die door dezelfde gebeurtenis kunnen worden uitgeschakeld. Twee paden in hetzelfde failure domain zijn duplicaten, geen onafhankelijke alternatieven. Zie [Veerkracht](/nl/topics/resilience).

## Failure envelope {#failure-envelope}

De omstandigheden waaronder een resilienceresultaat geldt: begintoestand, wat werd weggenomen, hoe lang, verwachte minimale dienstverlening, waargenomen uitkomst, resterende afhankelijkheden en herstelpad. Een resultaat binnen één envelope bewijst geen veerkracht daarbuiten. Zie [Veerkracht](/nl/topics/resilience).

## Oordeelsvermogen {#oordeelsvermogen}

De toestand waarin een persoon, instelling of systeem werk, claims of bewijs van anderen kan beoordelen en zelfstandig tot een verdedigbare beslissing kan komen.

Oordeelsvermogen is geen vaardigheid die één keer wordt verworven en geen document dat bij overdracht wordt ontvangen. Het is een volwassenheidstoestand die door praktijk moet worden bereikt en behouden. Een instelling in die toestand kan zeggen of een voorstel van een leverancier degelijk is, of een reparatie goed is uitgevoerd, of een claim over controle of veerkracht door het onderliggende bewijs wordt ondersteund en welk bewijs de vraag zou beslissen als dat niet zo is.

Hetzelfde geldt voor systemen. Een systeem dat beslissingen informeert — of het nu monitort, aanbeveelt of inkoopt — moet een declaratie van een geverifieerd feit kunnen onderscheiden. Een systeem dat dat niet kan geeft de verwarring door aan iedereen die erop vertrouwt.

In het werk van ESFI is elke deelnemer in een proces zover brengen dat hij oordeelsvermogen kan uitoefenen de voorwaarde waaronder capaciteit blijft nadat wij vertrekken. Zie [Zes vragen die we stellen](/nl/our-approach/six-questions-we-ask), [Capaciteitsoverdracht](/nl/topics/capability-transfer) en [Soevereiniteit](/nl/topics/sovereignty).

## Taalvariant {#taalvariant}

Een verwacht MPF-adres van dezelfde logische content in een andere geconfigureerde taal, vermeld in `language-variants`. De referentie-implementatie genereert deze adressen uit configuratie; het genereren ervan verifieert niet dat elk vertaald bestand bestaat.

## Machine publishing contract {#machine-publishing-contract}

De minimale set declaraties waarmee een machine een publieke resource kan identificeren en gebruiken zonder de intentie van de uitgever te reconstrueren: identiteit, discovery, provenance, processing scope, pariteit en actualiteit. MPF is ESFI’s geïmplementeerde vorm van dit contract voor webpagina’s. Zie [AI-readiness](/nl/topics/ai-readiness).

## mpf-id {#mpf-id}

De SHA-256-identifier van een gegenereerd MPF-bestand, berekend over het volledige geserialiseerde document voordat het veld `mpf-id` zelf wordt ingevoegd. Hij identificeert de MPF-representatie, niet de bron-HTML.

## Provenance {#provenance}

Verplichte MPF-frontmatter die vermeldt hoe de uitgever de oorsprong van de content beschrijft: `human`, `ai-assisted` of `ai-generated`. Het is een declaratie; MPF draagt haar en verifieert haar niet.

## Referentie-implementatie {#referentie-implementatie}

De implementatie waarvan het werkelijke gedrag door de MPF-specificatie wordt beschreven. Voor MPF is dat `mpf-build`, gepubliceerd op [git.esfi.eu/esfi/mpf](https://git.esfi.eu/esfi/mpf). Wanneer beschrijvende eenvoud en implementatiegedrag voor een gepubliceerde versie verschillen, worden specificatie en implementatie weer in overeenstemming gebracht.

## source-hash {#source-hash}

De SHA-256-hash van de ruwe bron-HTML die de builder leest. Hij identificeert de exacte bronbytes die zijn gebruikt om een MPF-bestand te genereren en maakt drift tussen de menselijke pagina en haar companion zichtbaar. Hij verschilt van `mpf-id`.

## Statusmarkers {#statusmarkers}

De labels die in de MPF-sectie van deze site worden gebruikt. **Specificatie 0.7**: gedefinieerd in de gepubliceerde specificatie. **Referentie-implementatie**: gedrag van `mpf-build` dat nog niet in de specificatietekst is beschreven. **ESFI-praktijk**: een deploymentconventie op ESFI-sites, buiten de builder en de specificatie. Zie [Overzicht](/nl/standards/mpf).

## Structurele kloof {#structurele-kloof}

Een probleem dat blijft bestaan niet omdat het onzichtbaar is, maar omdat het mechanisme om het aan te pakken niet bestaat, meestal tussen instellingen, tussen een strategie en haar operationele model, of over een grens. Het sluiten ervan zou een bestaande instelling verplichten buiten te treden waarvoor zij is gebouwd. Zie [Waar het werk begint](/nl/our-approach/where-the-work-begins).

## Substitutiegrens {#substitutiegrens}

Wat zou moeten verhuizen, veranderen of naast elkaar bestaan zodat een essentiële functie haar huidige afhankelijkheid kan verlaten zonder capaciteit, data, identiteit, beveiliging of herstel te verliezen. Een afhankelijkheid is pas substitueerbaar wanneer deze grens werkelijk is uitgewerkt. Een alternatief op de markt is geen exit. Zie [Soevereiniteit](/nl/topics/sovereignty).

## Op deze pagina {#op-deze-pagina}

ESFI — civilization infrastructure · https://esfi.eu